Πόσο μεγάλο είναι το δημόσιο οικιστικό απόθεμα της Ισπανίας; Ανιχνεύοντας την προέλευση των επίσημων αριθμών και των μέσων όρων της ΕΕ με τους οποίους συγκρίνονται (2019–2026)

Επίσημα κείμενα δίνουν το δημόσιο ή κοινωνικό οικιστικό απόθεμα της Ισπανίας ως 290.000 ή 318.000 κατοικίες και ως 1%, 1,1%, 1,5%, 1,6%, 1,7%, λιγότερο από 2%, 2,5%, 2,5–3,4%, 3,3% ή 3,5%. Το αντιπαραβάλλουν με έναν μέσο όρο της ΕΕ 6–7%, περίπου 7%, 8% ή 9%. Συγκεντρώσαμε 32 αριθμούς για την Ισπανία και 14 μέσους όρους της ΕΕ από 25 έγγραφα. Τα έγγραφα προέρχονται από την ισπανική νομοθεσία, τα κρατικά σχέδια στέγασης, τα στατιστικά δελτία του Υπουργείου, τον κρατικό φορέα στέγασης CASA 47, το INE, τη Eurostat, τον ΟΟΣΑ, τη Housing Europe, την Banco de España, την Επιτροπή και το Συμβούλιο. Ελέγξαμε και τα 46 αποσπάσματα κατά λέξη έναντι των πηγών που κατεβάσαμε και ανιχνεύσαμε κάθε αριθμό όσο πιο πίσω επιτρέπουν τα έγγραφα.

Οι καταμετρήσεις προέρχονται από δύο έρευνες του Υπουργείου. Κάθε καταμέτρηση του δημόσιου αποθέματος της Ισπανίας προέρχεται από το Observatorio de Vivienda y Suelo του Υπουργείου, το οποίο κατέγραψε με έρευνα τις κατοικίες που ανήκουν σε περιφέρειες και δήμους και εκμισθώνονται από αυτούς:

• 290.000: η έρευνα του 2019. Ο νόμος για τη στέγαση του 2023, ο ΟΟΣΑ και η Banco de España την επαναχρησιμοποιούν.
• 318.000: η έρευνα του 2023, σε δελτίο με ημερομηνία Ιανουαρίου 2025. Το Κρατικό Σχέδιο Στέγασης 2026–2030, η Housing Europe και η Επιτροπή την επαναχρησιμοποιούν.

Τα περισσότερα ποσοστά προκύπτουν από τον παρονομαστή, το έτος ή την έννοια.

• Παρονομαστής. Οι 318.000 αντιστοιχούν στο 1,7% των νοικοκυριών και στο 1,2% του συνόλου των κατοικιών.
• Έννοια: 2,5%, 3,3%, 3,4% και 3,5%. Δεν είναι καταμετρήσεις του δημόσιου αποθέματος. Καθένα ισούται με ένα έτος της έρευνας συνθηκών διαβίωσης του INE: το ποσοστό των νοικοκυριών που πληρώνουν ενοίκιο κάτω από την τιμή της αγοράς, ανεξάρτητα από τον εκμισθωτή (2,5% σε κάθε έτος 2012–2016· 3,3% το 2023· 3,4% το 2024· 3,5% το 2025). Το δελτίο του Υπουργείου του 2024 αναφέρει ότι χρησιμοποιεί αυτή την έρευνα για την Ισπανία. Η Επιτροπή (2026) και η Housing Europe (2025) περιγράφουν τις ίδιες τιμές ως επιδοτούμενη κατοικία.

Οι μέσοι όροι της ΕΕ.

• 9%: το δελτίο του Υπουργείου του 2020 δίνει για την ΕΕ-28, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου, «en el entorno del 9%» (9,3%).
• 8,0%: το δελτίο του Υπουργείου του 2024, για την ΕΕ-27.
• 7% και 8%: οι μη σταθμισμένοι μέσοι όροι του ΟΟΣΑ για τις 31 χώρες που απεικονίζει και για τα 19 κράτη μέλη της ΕΕ που περιλαμβάνονται σε αυτές. Και οι δύο αναπαράγονται ακριβώς. Με στάθμιση βάσει του αριθμού των κατοικιών, τα κράτη μέλη αυτά δίνουν 6,8%.

Τι δεν συμφωνεί.

• Το 9% του Σχεδίου. Το Σχέδιο 2026–2030 συγκρίνει το 3,5% της Ισπανίας με «la media de la Unión Europea del 9 %» και δεν δίνει πηγή για το 9%. Τα ποσοστά 9% που μπορέσαμε να ανιχνεύσουμε είναι ο μέσος όρος της ΕΕ-28 του 2020 και το ποσοστό της Eurostat για το 2018–2019 των ατόμων που νοικιάζουν σε μειωμένη τιμή ή στεγάζονται δωρεάν.
• Τα κείμενα της ΕΕ του 2025. Η έκθεση της Επιτροπής για τη χώρα του 2025 γράφει «According to the Bank of Spain( 4 ), Spain’s social rental housing stock represents just 1.5% the total stock, compared to the EU average of 9%», παραπέμποντας σε μελέτη της Banco de España στην υποσημείωση 4. Η σύσταση του Συμβουλίου του Ιουλίου 2025 επαναλαμβάνει τον ισχυρισμό, αποδίδοντάς τον σε «the Bank of Spain» χωρίς παραπομπή. Η μελέτη δίνει το απόθεμα ως «en torno al 1,5 % de las viviendas principales y el 1 % del stock total de viviendas». Τοποθετεί τον μέσο όρο της Ευρώπης και του ΟΟΣΑ «en torno al 7 %».

Αριθμητική και μέθοδος στο δελτίο του Υπουργείου του 2024.

• Περιφερειακό απόθεμα ενοικίου. Το τυπωμένο σύνολο (187.252) παραλείπει τις Αστούριες και τη Θέουτα· οι γραμμές των περιφερειών αθροίζουν 196.842. Η διατύπωση του δελτίου «aumento del 5%» σε σχέση με τις 178.493 του 2019 συμφωνεί με το τυπωμένο σύνολό του. Το πλήρες άθροισμα είναι 10,3% υψηλότερο, αλλά 34.920 από αυτές τις κατοικίες βρίσκονται σε μια δημόσια-ιδιωτική στήλη που δεν υπάρχει στον πίνακα του 2019. Η στήλη της δημόσιας ιδιοκτησίας μόνη της είναι 9,3% χαμηλότερη.
• Η Θέουτα και η Μελίγια εμφανίζονται τόσο στον περιφερειακό πίνακα όσο και στο δείγμα των δήμων. Αν μετρηθούν δύο φορές, προσθέτουν περίπου 3.800 κατοικίες (1,2% των 318.000).
• Το δημοτικό μισό της καταμέτρησης προκύπτει με προεκβολή βάσει πληθυσμού. 181 δήμοι έχουν αριθμούς (61.207 κατοικίες)· 119 από αυτούς τους αριθμούς έχουν μεταφερθεί από την έρευνα του 2019.

Το απόθεμα του ίδιου του κράτους. Το άρθρο 32 του νόμου για τη στέγαση (σε ισχύ από τις 26 Μαΐου 2023) υποχρεώνει το κράτος να απογράψει τις δημόσιες κατοικίες που ανήκουν σε αυτό και στους φορείς του. Απαιτεί επίσης ετήσια έκθεση στην ηλεκτρονική πύλη του Υπουργείου. Το Συνταγματικό Δικαστήριο (STC 190/2025) ερμηνεύει ότι το άρθρο αφορά «el parque público de vivienda de titularidad estatal».

Δεν βρήκαμε τέτοια έκθεση ή απογραφή με κανέναν από τους τρόπους που είχαμε στη διάθεσή μας:

• η ηλεκτρονική πύλη που ορίζει ο νόμος (mivau.sede.gob.es: χάρτης ιστότοπου και αναζήτηση)·
• CASA 47, ο κρατικός φορέας στέγασης·
• 1.054 φύλλα του Boletín Oficial del Estado (BOE), της επίσημης εφημερίδας·
• ο εθνικός κατάλογος ανοικτών δεδομένων·
• οι 234 καταλογογραφημένες εκδόσεις του Υπουργείου για τη στέγαση·
• η Πύλη Διαφάνειας·
• ο Τύπος.

Κανένα εθνικό σύνολο δεν περιλαμβάνει το απόθεμα του ίδιου του κράτους. Υπάρχουν μόνο αποσπασματικοί αριθμοί:

• 47.000 κατοικίες «disponibles o en desarrollo» (Banco de España, στοιχεία Ιουλίου 2023)·
• 40.000 κατοικίες που εντοπίστηκαν για μεταβίβαση από τη Sareb (2025)·
• 816 κατοικίες που προσφέρει προς μίσθωση η CASA 47 (Σεπτέμβριος 2026).

Ο κύριος ιστότοπος του Υπουργείου μπλοκάρει το πρόγραμμα-πελάτη μας, οπότε δεν μπορεί να αποκλειστεί έκθεση που δημοσιεύθηκε μόνο εκεί.

Η συμφιλίωση. Καταγράφουμε 17 διαφορές μεταξύ αριθμών. 7 εξηγούνται, 6 εξηγούνται εν μέρει, 2 είναι σφάλματα σε μια πηγή και 2 δεν εξηγούνται.

Η καινοτομία είναι περιορισμένη. Ο ΟΟΣΑ, η Επιτροπή και αρκετές εφημερίδες σημειώνουν ήδη ότι οι ορισμοί διαφέρουν. Ένας έλεγχος γεγονότων του 2018 χαρακτήρισε «Verdadero» το 2,5% ενός υπουργού. Αυτό που προσθέτουμε είναι:

• η διαδρομή κάθε αριθμού, τεκμηριωμένη με αποσπάσματα και ημερομηνίες·
• μια συμφιλίωση στην οποία κάθε «εξηγείται» ελέγχεται με επανυπολογισμό·
• τα σφάλματα και οι αναντιστοιχίες που βρέθηκαν στις πηγές·
• η καταγραφή της αναζήτησης για το άρθρο 32.