S20 — Wat Spanje in zijn herstel- en veerkrachtplan aan de EU heeft toegezegd over sociale huisvesting, versie per versie (2021–2026)

Samenvatting

Een uitvoeringsbesluit van de Raad (CID, naar de Engelse afkorting) legt vast wat Spanje heeft toegezegd te leveren in ruil voor herstelmiddelen van de EU. De Commissie stelde tussen juni 2021 en augustus 2026 10 versies van het Spaanse CID voor. We hebben uit elke versie alle maatregelen, mijlpalen en streefdoelen voor sociale en betaalbare huisvesting gehaald en de letterlijke teksten vergeleken. Het gaat om vier huisvestingsmaatregelen, tien mijlpalen en streefdoelen, en de zin die het aantal woningen herhaalt.

De ICO-leningenlijn voor sociale huisvesting. Die ging van € 4.000 miljoen (2023) naar € 750 miljoen (voorstel van 17 december 2025) en daarna naar € 567.854.983 (voorstel van 7 augustus 2026): −85,8%. Beide keren was de opgegeven reden “gebrek aan vraag”.

Het streefdoel voor woningen (streefdoel 31). Dat ging van 20.000 naar 17.365 en daarna naar 15.718: −21,4%, “vanwege de inflatie”. De formulering veranderde in drie stappen:

“Nieuw gebouwde woningen”, waarvan de “bouw moet zijn voltooid”, “zoals blijkt uit een certificaat of bewijs van voltooiing en gebruik van de woningen door de bevoegde autoriteit”;
“Beschikbaarstelling van woningen”;
“Bouw of renovatie van woningen”, zonder dat een voltooiingsvereiste wordt vermeld.

Context. De wijziging van december 2025 herschreef de hele bijlage: in 109 van de 234 maatregelbeschrijvingen (46,6%) verloor de tekst meer dan 30% van zijn woorden. De Spaanse regering beschreef haar als ongeveer 160 gewijzigde maatregelen. Binnen die herschrijving verloren de huisvestingsmaatregelen ongeveer even vaak tekst als de rest: 2 van de 4. Twee van hun schrappingen:

de clausule “met name in gebieden waar sociale huisvesting momenteel ontoereikend is en op grond in overheidseigendom”;
de wijziging van de wet op de grond (Ley de Suelo) ten behoeve van sociale huisvesting, vervangen door een actualisering van het statuut van het openbare grondagentschap (SEPES).

In augustus 2026 verloren weinig onderdelen tekst, en daar zaten huisvestingsonderdelen bij: het streefdoel voor woningen en de ICO-mijlpaal zijn 2 van de 5, op een totaal van 480 mijlpalen en streefdoelen, die meer dan 30% verloren. Die versie schrapte ook de klimaatvereiste van de ICO-lijn (“Ten minste 53%”).

Kostenramingen. De raming van de Commissie voor de kosten van het woningprogramma ging van € 1.000 miljoen naar € 1.920 miljoen en daarna naar € 1.885 miljoen. Geen enkele tekst van de Commissie die we hebben gelezen verklaart de wijziging; inflatie is de enige opgegeven reden voor de maatregel. De Europese Rekenkamer stelde hetzelfde patroon vast, streefdoel omlaag en geraamde kosten omhoog, bij een Litouwse renovatiemaatregel.

Tussen opeenvolgende versies tellen we 19 wijzigingen op het niveau van afzonderlijke onderdelen, waarvan 2 alleen in spaties, in vier van de negen wijzigingsbesluiten.

Vaststelling. De eigen overwegingen van de Commissie geven de datum van vaststelling van 9 van de 10 versies; de versie van december 2025 werd op 20 januari 2026 vastgesteld. Voor het voorstel van augustus 2026:

de tekst van de Raad die voor vaststelling is voorbereid, is gedateerd 25 augustus 2026, en de huisvestingstekst daarin is identiek aan die van de Commissie;
de Spaanse regering verklaart (1 oktober 2026) dat de Raad het op 27 augustus 2026 heeft vastgesteld;
het scorebord van de Commissie (bijgewerkt op 4 oktober 2026) toont al de formulering van augustus, met streefdoel 31 “Not Assessed”.

We hebben geen EU-registratie van die vaststelling gevonden. Waar we ze konden vergelijken, komen de teksten van de Raad in 206 van de 206 veldvergelijkingen overeen met die van de Commissie.

Datums (we trekken geen conclusies uit hun volgorde):

4 juni 2025: de Commissie “dringt er bij de lidstaten op aan dergelijke herzieningen van de plannen zo snel mogelijk en in ieder geval vóór eind 2025 door te voeren”.
29 november 2025: het verzoek van Spanje.
9 december 2025: de goedkeuring door de Spaanse ministerraad.
16 december 2025: het plan van de EU voor betaalbare huisvesting.
17 december 2025: het voorstel van de Commissie.
11 juli 2026: het verzoek van Spanje om de laatste wijziging.
7 augustus 2026: het voorstel.
Streefdoel 31 moest in Q2 2026 worden gehaald; de uiterste datum voor alle mijlpalen was 31 augustus 2026.

De Commissie heeft streefdoel 31 nog niet beoordeeld; het maakt deel uit van het laatste betalingsverzoek van Spanje (1 oktober 2026).

Wat nieuw is. De Spaanse pers berichtte vanaf 6 september 2026 over de belangrijkste cijfers (El Confidencial), waaronder de € 1.301 miljoen van AIReF tegenover de aanvankelijk geplande € 1.000 miljoen. Wat wij toevoegen, is beperkt:

de volledige letterlijke vastlegging van elk huisvestingsonderdeel in alle tien versies, geclassificeerd;
de opgegeven redenen, overweging voor overweging;
het spoor van de vaststelling met de teksten van de Raad;
een herbruikbaar hulpmiddel om versies te vergelijken.

Deze studie citeren

Bronvermelding

EasyxLab (2026). What Spain committed to the EU on social housing in its recovery plan, version by version (2021–2026). Study S20. EasyByte Hub S. Coop. Mad. https://github.com/easybytehub/easyxlab/tree/main/studies/s20-recovery-plan-housing-commitments

BibTeX

@techreport{easyxlab_s20,
  title       = {What Spain committed to the EU on social housing in its recovery plan, version by version (2021–2026)},
  author      = {{EasyxLab}},
  institution = {EasyByte Hub S. Coop. Mad.},
  number      = {S20},
  year        = {2026},
  url         = {https://github.com/easybytehub/easyxlab/tree/main/studies/s20-recovery-plan-housing-commitments}
}

Samenvatting

Deze studie citeren

Verwante studies